Bugün, 5 Ocak 2026 Pazartesi
Sayıştay’ın incelemesinde 1 Aralık 1992 - 31 Aralık 2024 tarihleri arasında revizyonu yapılmadığı için gayrı faal hale gelen 2 bin 263 vagonun herhangi bir işlem yapılmadan sahada bekletildiği, bir kısmının uzun süre revizyon görmemesi nedeniyle kullanılamaz hale geldiği, vagonların çürümeye terkedildiği, bu vagonlara ilişkin şirketin herhangi bir eylem planının bulunmadığı tespit edildi. Sayıştay, bazı vagonların 9 bin 500 günü aşkın süredir beklediğini belirledi. Bunun da yaklaşık 26 yıldır kullanılmayan vagonların olduğu anlamına geldiği kaydedildi. Sayıştay, atıl vaziyette bekletilen vagonlar için kapsamlı bir değerlendirme yapılarak, kullanılabilir durumda olanların öncelikli olarak bakım sürecine alınmasını önerdi.
Planlı bir bakım-onarım takvimi oluşturulması gerektiğini belirten Sayıştay, bu sürecin takibinin yapılmasını, revizyonu gerçekleştirilemeyen veya ekonomik ömrünü tamamlamış vagonların ise kullanılabilir parçalarının, yedek malzeme olarak kullanılması veya farklı amaçlar için değerlendirilmesini önerdi. Yerleri tespit edilemeyen vagonların tespiti amacıyla da vagon takip sistemi kurulması gerektiğini bildirdi.
Yapılan incelemede aylık sayılar değişmekle birlikte ortalama 250 kadar makinistin lokomotif üzerinde görev yapmadığı, toplam makinist sayısının 3 bin 544 olduğu düşünüldüğünde geri hizmetlerde çalıştırılan makinistlerin toplam makinist sayısının yüzde 7’sine denk geldiğine işaret edildi. İdarenin zaman ve kaynak harcayarak yetiştirmiş olduğu makinistlerin bir kısmını geri hizmetlerde çalıştırıyor olmasının iş yükü dağılımında adaletin sağlanamamasına doğal olarak diğer makinistlerin lokomotif üzerinde geçirmiş oldukları sürelerin artmasına neden olduğu vurgulandı.
Makinistlerin lokomotif üzerinde geçirmiş oldukları sürenin artması ise kazalara davetiye çıkardı. Sayıştay’ın TCDD Taşımacılık AŞ Denetim Raporu’na göre, 2023 yılının ilk dokuz ayında kök nedeni personel kaynaklı olan 13 kaza olduğu, bu kazalardan 1 tanesinde makinist çalışma süresinin 11 saat ve üzerinde olduğu belirlendi. 2024 yılının ilk dokuz ayında kök nedeni personel kaynaklı olan 28 kaza meydana geldiği, bu kazalardan 1 tanesinde makinist çalışma süresinin 11 saat ve üzerinde olduğu tespit edildi.
YASAYA UYULMAMIŞ!
Rapora göre, yolcu taşıma platformu alım işi kapsamında yapılan ihalede kamu kaynağı kullanılmasına karşın Kamu İhale Yasası hükümlerinin uygulanmadığı, alımın gelir getirici faaliyetler gerekçe gösterilerek yönetim kurulunca çıkarılan yönerge kapsamında gerçekleştirildiği tespit edildi. Sayıştay, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Teftiş Kurulu Başkanlığı tarafından soruşturma açılmasını istedi. Ankara-Sivas Yüksek Hızlı Tren Hattı’nın güvenlik yönünden değerlendirilmesi için kiraya verilen YHT setinin kira sözleşmesinde de rayiç bedel üzerinden sigorta ettirileceğine ilişkin hüküm bulunmasına karşın daha düşük bir bedel üzerinden sigorta yapıldığı belirlendi. Zarar oluştu. Sayıştay zararda sorumluğu bulunanların belirlenmesi için de soruşturma açılmasını önerdi.
Rapora göre, yük ve yolcu taşımacılığında kullanılan ve çeken araç filosunun yaklaşık yarısını oluşturan dizel ana hat lokomotiflerin yüzde 75’i, elektrikli ana hat lokomotiflerin yüzde 17’si, trenlerin teşkilinde kullanılan manevra lokomotiflerinin yüzde 29’u, bölgesel ve ana hat yolcu taşımacılığında kullanılan konvansiyonel dizel dizilerin yüzde 7’si, kent içi banliyö yolcu taşımacılığında kullanılan elektrikli dizel dizilerin yüzde 18’i, bölgesel ve ana hat yolcu taşımacılığında kullanılan vagonlarının yüzde 50’si ve yük taşımacılığında kullanılan vagonların yüzde 29’u 30 yaş ve üzerinde. Bunun da bakım, onarım ve yakıt giderlerinin fazla olmasına, işletmecilik maliyetlerinin yükselmesine neden olduğu belirtildi. TCDD Taşımacılık AŞ, 2024 yılını 25 milyar 79 milyon 636 bin 706,42 TL net zarar ile kapattı.
İlgili
